مالیاتاین مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین بررسی مقررات و مشاوره رسمی متناسب با پرونده شما نیست.
چرا تفاوت این دو زیان مهم است؟
ممکن است صورت سود و زیان شرکت عدد بزرگی را بهعنوان زیان نشان دهد، اما این عدد بهتنهایی مجوز کسر از درآمد مشمول مالیات سالهای بعد نیست. برای استفاده مالیاتی، باید مشخص شود چه مقدار از زیان بر مبنای دفاتر، اسناد و مقررات مالیاتی در رسیدگی احراز شده است.
نادیدهگرفتن این تفاوت میتواند باعث شود شرکت در اظهارنامه سال جاری زیان بیشتری از مبلغ قابل اتکا کسر کند؛ در نتیجه، با افزایش درآمد مشمول مالیات، مطالبه مالیات و جرایم احتمالی روبهرو شود.
زیان حسابداری چیست؟
زیان حسابداری زمانی ایجاد میشود که هزینهها و زیانهای شناساییشده طبق استانداردهای حسابداری از درآمدهای دوره بیشتر باشند. این رقم در صورت سود و زیان و سپس در حقوق مالکانه منعکس میشود و هدف آن نمایش عملکرد مالی واحد تجاری است.
اما همه هزینههایی که از نظر حسابداری ثبت شدهاند، الزاماً شرایط هزینه قابل قبول مالیاتی را ندارند. ممکن است هزینهای فاقد مدرک کافی باشد، به فعالیت شرکت ارتباط نداشته باشد، از نصاب قانونی عبور کرده باشد یا طبق قانون در محاسبه مالیات قابل کسر نباشد.
زیان مالیاتی مورد پذیرش چیست؟
زیان مالیاتی قابل انتقال، زیانی است که بر اساس رسیدگی به دفاتر و با رعایت مقررات مالیاتی احراز شده باشد. بنابراین اظهار زیان در دفاتر یا اظهارنامه، بهتنهایی به معنی پذیرش قطعی همان مبلغ برای سنوات بعد نیست.
برای تعیین مبلغ قابل استفاده باید آخرین وضعیت پرونده، نتیجه رسیدگی، آرای اعتراض در صورت وجود و میزان زیانی که قبلاً مصرف شده است بررسی شود.
زیان حسابداری
بر پایه استانداردهای حسابداری و برای نمایش عملکرد واقعی دوره محاسبه میشود.
- در صورت سود و زیان گزارش میشود
- شامل هزینههای شناساییشده حسابداری است
- ممکن است با تعدیلات مالیاتی تغییر کند
زیان مالیاتی قابل اتکا
پس از اعمال مقررات و بر مبنای مبلغ احراز یا پذیرفتهشده در پرونده مالیاتی تعیین میشود.
- مبنای کسر از درآمد سنوات بعد است
- به اسناد و نتیجه رسیدگی وابسته است
- باید مانده مصرفنشده آن کنترل شود
چرا رقم زیان حسابداری و مالیاتی متفاوت میشود؟
اختلاف معمولاً از تعدیلاتی میآید که در رسیدگی مالیاتی به سود یا زیان دفاتر اضافه یا از آن کسر میشوند.
- هزینههای فاقد اسناد و مدارک قابل دفاع
- هزینههای شخصی یا نامرتبط با فعالیت شرکت
- هزینههای مردود، مازاد بر نصاب یا دارای محدودیت قانونی
- درآمدهای ثبتنشده یا کتمانشده که در رسیدگی شناسایی میشوند
- تفاوت در استهلاک، ذخایر و زمان شناسایی برخی اقلام
- اصلاح اشتباهات و مغایرتهای دفاتر، اظهارنامه و اطلاعات سامانههای مالیاتی
کدام زیان از سود سال جاری کسر میشود؟
برای محاسبه مالیات سال جاری، مبنا زیان سنواتیِ احرازشده طبق مقررات و مانده مصرفنشده آن است؛ نه صرفاً عددی که در حساب سود و زیان انباشته یا اظهارنامه قبلی دیده میشود.
قبل از درج زیان سنواتی در اظهارنامه، مبلغ را با اسناد پرونده مالیاتی تطبیق دهید. اگر رسیدگی هنوز نهایی نشده یا پرونده در مرحله اعتراض است، وضعیت و مستندات آن باید جداگانه بررسی و تصمیم ثبتشده شرکت قابل دفاع باشد.
مثال عددی؛ زیان یک میلیاردی چگونه ۵۰۰ میلیون میشود؟
فرض کنید شرکت در دفاتر خود یک میلیارد تومان زیان حسابداری گزارش کرده است. در رسیدگی، ۳۰۰ میلیون تومان هزینه غیرقابل قبول به نتیجه اضافه میشود و ۲۰۰ میلیون تومان درآمد ثبتنشده نیز شناسایی میشود.
محاسبه به این صورت است: یک میلیارد تومان زیان حسابداری، منهای ۳۰۰ میلیون تومان هزینه مردود و منهای ۲۰۰ میلیون تومان درآمد اضافهشده؛ در نتیجه زیان مالیاتی باقیمانده ۵۰۰ میلیون تومان خواهد بود.
اگر شرکت در سال بعد ۸۰۰ میلیون تومان درآمد مشمول مالیات پیش از کسر زیان سنواتی داشته باشد، با فرض احراز و مصرفنشدن این زیان، ۵۰۰ میلیون تومان از آن کسر و ۳۰۰ میلیون تومان باقی میماند. معافیتها، نرخها و تعدیلات دیگر باید جداگانه بررسی شوند.
- زیان حسابداری: ۱٬۰۰۰ میلیون تومان
- هزینههای غیرقابل قبول: ۳۰۰ میلیون تومان
- درآمد شناساییشده در رسیدگی: ۲۰۰ میلیون تومان
- زیان مالیاتی قابل انتقال در این مثال: ۵۰۰ میلیون تومان
قبل از استفاده از زیان سنواتی این مدارک را کنترل کنید
یک پرونده مستند برای هر سال زیانده تهیه کنید تا منشأ عدد و میزان مصرف آن در سالهای بعد روشن باشد.
- اظهارنامه مالیاتی و صورتهای مالی سال زیانده
- دفاتر، تراز آزمایشی و گردش حسابهای مؤثر بر زیان
- گزارش رسیدگی و جزئیات تعدیلات مالیاتی
- برگ تشخیص یا مطالبه و آخرین ابلاغ موجود در پرونده
- برگ قطعی یا آرای مراجع حل اختلاف، در صورت صدور
- کاربرگ تطبیق زیان حسابداری با زیان مالیاتی
- جدول مانده اول دوره، مبلغ مصرفشده و مانده قابل انتقال هر سال
اشتباههای رایج در کسر زیان سنواتی
بیشتر اختلافها نه از اصل وجود زیان، بلکه از نبود تطبیق و پیگیری مانده آن ایجاد میشوند.
- انتقال مستقیم زیان دفاتر به اظهارنامه سال بعد
- استفاده از زیان اظهارشده بدون بررسی نتیجه رسیدگی
- کسر دوباره زیانی که در سال قبل مصرف شده است
- نادیدهگرفتن تعدیلات ناشی از هزینه مردود یا درآمد اضافهشده
- ترکیب سود حسابداری با درآمد مشمول مالیات در یک محاسبه
- نبود کاربرگ سنواتی برای ردیابی منشأ و مانده زیان
فرآیند پیشنهادی برای حسابدار شرکت
این کنترل را همزمان با بستن حسابها و پیش از تکمیل اظهارنامه انجام دهید.
- زیان حسابداری هر سال را از صورتهای مالی استخراج کنید
- تمام تعدیلات مالیاتی آن سال را در کاربرگ تطبیق ثبت کنید
- مبلغ زیان احرازشده و وضعیت رسیدگی یا اعتراض را مستند کنید
- میزان زیان مصرفشده در هر سال را از مانده کسر کنید
- عدد نهایی را با پرونده و اظهارنامه سال جاری تطبیق دهید
- مدارک تصمیم و محاسبات را برای رسیدگی بعدی بایگانی کنید
جمعبندی؛ عدد دفاتر را با عدد پرونده اشتباه نگیرید
زیان حسابداری تصویری از عملکرد مالی شرکت بر پایه استانداردهای حسابداری است؛ اما مبلغ قابل کسر از درآمد سنوات بعد باید طبق مقررات مالیاتی و بر اساس رسیدگی به دفاتر احراز شده باشد. به همین دلیل ممکن است زیان مالیاتی کمتر از زیان دفاتر یا حتی صفر باشد.
مطمئنترین راه، تهیه کاربرگ تطبیق، نگهداری اسناد رسیدگی و کنترل مانده مصرفنشده پیش از ارسال اظهارنامه است. برای پروندههای دارای اعتراض، تعدیلات بزرگ یا ابهام در وضعیت زیان، نظر متخصص پرونده را پیش از اعمال عدد دریافت کنید.
